Zdumiewające historie - Dawne Mazowsze i Warszawa - reportaże i wspomnienia
Menu główne:
Reportaże, artykuły
Zdumiewające historie
DAWNE MAZOWSZE
i WARSZAWA
opracowanie KRZYSZTOF WILAND
1. GENEALOGIA PIASTÓW MAZOWIECKICH
2. GRÓD BRÓDNO vs KAZIMIERZ ODNOWICIEL?
3. WARSZAWSKA SYRENKA TO PIERWOTNIE MELUZYNA?
4. WARSZAWSKIE RZECZKI OBECNE i BYŁE
5. CZERSK – NAJPIERW GRÓD POTEM ZAMEK
Wyboru tytułowych „Zdumiewających historii – Mazowsze i Warszawa” dokonałem w oparciu o informacje encyklopedyczne, Varsaviana oraz zawarte w książkach, w szczególności:
• Prof. Andrzej Buko – „Świt państwa polskiego”.
• Prof. Przemysław Urbańczyk - „Korzenie Polski”.
FOTO WIKIPEDIA
GENEALOGIA KSIĄŻĄT MAZOWIECKICH
(od Konrada Mazowieckiego – książęta wspomniani w tekście)
GRÓD BRÓDNO vs KAZIMIERZ ODNOWICIEL?
Na terenie dzisiejszej dzielnicy Bródno, której nazwa wywodzi się od rzeczki Brodni, pewnie związanej z brodem na Wiśle, znajdował się warowny gród, którego początki sięgają przełomu IX i X wieku. Znajdował się na wydmie otoczonej bagnami, które zasilały rzeczki Brodnia i Ząza. Był otoczony sześciometrowym wałem z ostrokołem i zajmował powierzchnię ok. 2 tys. metrów kwadratowych.
Gród nie był zamieszkały, służył jako schronienie na czas wojny i prawdopodobnie jako miejsce ceremonii religijnych i wieców. Obok powstało tętniące życiem podgrodzie, w którym odkryto istnienie ponad 80 domów. Po zajęciu przez Piastów Mazowsza, gród był wykorzystywany jako baza militarna.
Zagadką jest zniszczenie grodu w połowie XI wieku. Przyczyną mógł być najazd w wyniku którego mieszkańcy opuścili również podgrodzie.
Bródno było częścią mazowieckiego władztwa Masława i bardzo prawdopodobnym jest, że zniszczeń dokonały wojska Kazimierza Odnowiciela, które dokładnie w połowie XI wieku toczyły na Mazowszu walki z buntownikami.
Rekonstrukcja grodu Bródno – autor: archeolog Mateusz Osiadacz
WARSZAWSKA SYRENKA TO PIERWOTNIE MELUZYNA?
W roku ok. 1300 miasto Warszawę założyli torunianie, sprowadzeni przez księcia Bolesława II. Miasto było założone na prawie chełmińskim, według którego Rada Miasta Warszawy podlegała Radzie Miasta Torunia. Pierwszy herb Warszawy znajduje się na dokumencie warszawskiej Rady Miasta z 7 kwietnia 1400 roku, który został odnaleziony w Toruniu. Kolejny to herb Warszawy na księdze rachunkowej z 1659 roku.
„Słownik folkloru polskiego” sugeruje, że wczesne wizerunki herbu Warszawy, posiadają nie rybi a smoczy ogon i że może to być mityczna Meluzyna, a nie Syrena.
Herb Warszawy w dokumencie warszawskiej Rady Miasta
z 1400 roku
Herb Warszawy na księdze rachunkowej z 1659 roku
Syrenka na wiadukcie ul. Karowej
Syrenka na Rynku Starego Miasta (z dwoma ogonami!)
Syrenka na Wybrzeżu Kościuszkowskim
Pomnik został odsłonięty w czerwcu 1939 r. i przedstawia poetkę Krystynę Krahelską, która w czasie okupacji była żołnierzem Armii Krajowej i która zasłynęła jako autorka tekstu piosenki „Hej chłopcy, bagnet, na broń”. Zginęła pierwszego dnia Powstania Warszawskiego, godzinę po jego wybuchu: ratując rannego kolegę, została śmiertelnie postrzelona przez snajpera.
WARSZAWSKIE (LEWOBRZEŻNE) RZECZKI – OBECNE i BYŁE
Obecnie w lewobrzeżnej Warszawie, oprócz Wisły płyną Wilanówka i Potok Służewiecki dawniej zwany Sadurką.
Kilkaset lat temu sytuacja była inna, Warszawa i jej okolice były bardziej podmokłe i nie istniała sieć kanalizacyjnej, która później przechwyciła część rzeczek.
Na kolejnych mapach, zaczynając od południa, symbolicznie przedstawiam te rzeczki z umieszczonym na mapach opisami tras – obecnych ulic, którymi te rzeczki płynęły.
GRÓD I ZAMEK W CZERSKU
Czersk leży w odległości 25 km od Warszawy, zaraz za Górą Kalwarią. W czasach pierwszych Piastów był jednym z najważniejszych grodów na Mazowszu.
Trakt łączący Warszawę (przedtem Jazdów) z Czerskiem biegł m.in. linią obecnej ulicy Nowoursynowskiej, przecinał Las Kabacki koło Ogrodu Botanicznego, skąd prowadził do Czeska przez Jeziornę i Górę Kalwarię.
Gród w Czersku powstał w XI wieku za rządów Bolesława Śmiałego lub jego syna Władysława Hermana i był stolicą księstwa czerskiego. Ciekawe, że podobnie jak Syrena/Meluzyna herbem księstwa był mityczny smok.
W tym czasie komesem zarządzającym Czerskiem był Magnus, który prawdopodobnie był synem króla Anglii Haralda II i został odnotowany przez Galla Anonima. W pobliskim Magnuszewie odkryto grób z cudzoziemskim wyposażeniem, który mógł być miejscem spoczynku Magnusa, o czym może też świadczyć nazwa tej miejscowości.
Gdy Mazowsze należało do Konrada Mazowieckiego, w Czersku przebywali kolejno książęta piastowscy: Henryk Brodaty (1229 r.) i Bolesław Wstydliwy (1239 r.). Ich pobyt nie był dobrowolny, zostali tam uwięzieni i trzymani do czasu zrzeczenia się swoich praw do Małopolski, o którą zabiegał Konrad.
W latach 1388–1410 w miejscu grodu książę Janusz I wybudował murowany (ceglany) zamek. Dalsza rozbudowa zamku po 1547 r. była dziełem królowej Bony. Na zboczach wzgórza założono ogrody i winnice. Kolejne wieki to stopniowy upadek zamku, spowodowany również znacznym odsunięciem się koryta Wisły na wschód.
Obecnie zamek jest częściowo odbudowanym obiektem składającym się z trzech wież: bramnej, więziennej i zbrojownej.
